Çocuklarda Demir Eksikliği Anemisi

Çocuklarda Demir Eksikliği Anemisi

Sevgili anneler çocuklarınızda demir eksikliği anemisi mi var? 
Beslenmeyle ilgili birkaç ipucuna ne dersiniz ? 

Karaciğer, et ve balık gibi gıdaları tahıllar veya yeşil yaprakiı sebzelerle hazırlarken çocuğunuzun demirden daha çok gibi meyveler ve karnıbahar, domates, yeşil biber, havuç, patates, brokoli gibi sebzeler , birlikte verildiklerinde demir emilimi arttıran yiyeceklerdir. Karadut ve siyah üzüm pekmezi demir yönünden zengindir. Süt ve peynirlerdeki kalsiyum ve fosfor, ıspanaktaki oksalik asit, yumurtadaki fosfoprotein ve albumin, çay ve yeşil yaprakiı sebzelerdeki polifenol ve tahıllardaki fitatlar demir emilimini azaltırlar.

Bu nedenle bu gıdalar verilirken C vitamini ihtiva eden yiyecekler ile kombine verilmelerinde fayda vardır. 6 aylıktan sonraki ek gıdalara geçiş döneminde hazırladığınız sebze, tarhana ve mercimek çorbalarını kıyma, tavuk ve balık eti ile zenginleştiriniz. Soğan da demir yönünden çok zengindir ancak bu dönemdeki çocuklarda gaz problemlerine neden olabilir. 4. Aydan sonraki çocuklara inek sütü verilmesi gerekiyorsa yoğurt şeklinde verilmelidir. inek sütü yoğurt olacak şekilde mayalandığında yapısı değişmektedir.

Yine 4 yaşından büyük çocuklar için kuru üzüm, kuru kayısı, kuru erik, badem, fıstık, antep fıstığı, kabak çekirdeği de demir yönünden zengin ve faydalı atıştırmalıklardır çocuklar için. 

Demir eksikliği dünyada en sık görülen beslenme eksikliği olarak günümüzde önemini sürdürmektedir. Çocuklarda demir eksikliği anemisinin en sık nedeni demirden fakir beslenme, annede demir eksikliği anemisi olması, prematür doğum, erken ek gıdalara başlama, erken inek sütüne başlama veya büyük çocuklarda günde 500 mlt veya daha fazla süt tüketilmesi, sadece anne sütü ile beslenen bebeklere 4. aydan itibaren demir verilmemesi gibi nedenlerdir. 

Oyun çocukluğu döneminde (bir-üç yaş) demir eksikliği anemisine sebep olan ana sorun aşırı süt tüketimidir. "Milkakolik sendrom" da denilen bu durumda sütün çocuğun açlığını oldukça kolay bir biçimde bastırması nedeniyle şişenin sonuna kadar içilmesiyle karakterizedir. Diyetin büyük bir kısmını oluşturması nedeniyle de diğer demirden zengin besinlerin alımını da engellemektedir.

Okul öncesi (4-7 yaş) ve okul çocuğu (7-12 yaş) döneminde demir eksikliği anemisi az görülmekle birlikte daha çok beslenme hataları dışındaki nedenler; mide barsak hastalıkları (peptik ülser, kronik inflamatuvar barsak hastalıkları, reflü ösefajiti vb.) gibi nedenler sıklıkla karşımıza çıkmaktadır. Bu çocuklarda ısrar eden demir eksikliği anemisi durumlarında ayrıntılı araştırma gerekmektedir.

Ergenlik döneminde (12-18 yaş) hızlı büyümenin yarattığı ihtiyaç artımının yanında özellikle genç kızlarda menstrüasyonla kayıp, vejeteryan ve semivejeteryan beslenme biçimi, yetersiz besin alımı, zayıflama rejimleri, yeme bozuklukları (anoreksia gibi) demir eksikliğinin sık görülmesine neden olmaktadır. 

Eksiklik durumunda çeşitli derecelerde anemi bulguları geniş bir spektrumda karşımıza çıkmaktadır. Bunlardan bazıları; 
  • Halsizlik, yorgunluk 
  • Çabuk yorulma 
  • İştahsızlık 
  • Büyümede yavaşlama 
  • Uyku bozuklukları 
  • Huzursuzluk 
  • Davranış bozuklukları 
  • Kırılgan tırnaklar 
  • Toprak veya kağıt yemek istemedir ki anneler tarafından "doktor hanım kül yiyor, duvarları kazıyıp yiyor yerdeki pislikleri böcekleri bile ağzına atıyor diye ifade edilir.(pica) 
Demir eksikliğinde çocuklarda enfeksiyona eğilim de artar. Özellikle 2 yaş altındaki çocukların mental ve psikomotor gelişimleri olumsuz yönde etkilenir. Yine yapılan çalışmalarda 3 ila 6 yaş arası çocuklarda demirin nutrisyonel eksikliği ile dikkat ve problem çözme gibi fonksiyonlarda olumsuz etkilenmenin söz konusu olduğu gösterilmiştir. 

Tavuk, kırmızı et, karaciğer demir açısından zengin gıdalardır ve içerisindeki "hem demiri"nin emilimi iyidir. Sebze ve meyvelerde ise, "nonhem"demir bulunur ve bu demirin emilimi az olduğu için tüketiminde C vitamini ihtiva eden yiyeceklerle tüketilmesi emilimini arttırmaktadır. Anne sütü ve inek sütünün demir oranlarına bakıldığında ise, anne sütünün demir konsantrasyonu daha az olduğu halde emilimin inek sütündeki demir emiliminden daha fazla olduğu bilinmektedir.

Bu nedenle beslenmeleri inek sütü ağırlıklı olan bebeklerde demir eksikliği çok erken dönemde görülmektedir. Bir yaşın altında çocuklara kesinlikle inek sütü verilmemelidir. Bununla birlikte; bebeklere ek gıdaya geçişte demirden zengin gıdalar seçilmeli, eğer yeterli demir alamıyorsa, 1 mg/kg/gün demir başlanmalıdır.

Prematüre ve çok düşük doğum ağırlıklı doğan çocuklarda ise yasamın 1 .ayı sonrası 2-4mg / gün demir desteği verilmesi uygundur. Zamanında doğan bebeklere ise 4. Aydan itibaren 1 mg/kg/ gün demir proflaksisi başlanmalıdır. 

Ispanak konserveleri ile birden güç kazanan Temel Reis çizgi filmlerini hepimiz hatırlarız sevgili anneler. Çoğumuzun çocukluğu "Temel Reis" çizgi filmleri ile geçtiğinden ve o zamanlar annelerimizin bize ıspanak yedirmek için en büyük kozu; ıspanakta demir olduğu için yememiz ve hemen Temel Reis gibi güçlenecek olmamızdı. Hepimiz demirden çokça zengin olduğunu düşündüğümüz ıspanağı yemeye zorlanır, bizlerde yer yemez tıpkı onun gibi çok güçlü olacağımıza inanırdık o zamanlar. Şimdi büyüdük ve herşeye hemen inanmıyoruz, soruyoruz: "Temel Reis'in gücü ne kadar gerçekti?" diye. 

Ancak üzgünüm ki; ıspanak bilinenin aksine, diğer tüm yeşil yapraklı sebzelerin de olduğu gibi, demir yönünden fakirdir.Ancak C vitamini yönünden zengin olduğundan demirin emilimine katkısı büyüktür. Bu nedenle kırmızı et , tavuk ve balık ile tüketilmelidir. Bu şekilde gıdalardaki demirin emilimi artmış olur. 

Sevgili anneler çocuğunuzda demir eksikliği varsa çocuk hastalıkları uzmanından destek alınız. ilaç kullanımının yanı sıra doğru beslenme alışkanlıkları ve besinlerin birlikte doğru kullanımı açısından bilgileniniz. Doktorunuz tarafından önerilen demir dozlarını aç karnına veriniz. Düzenli aralıklarla kontrollere gidiniz.

Bu şekilde gereğinden az veya fazla demir vermenin yarattığı yan etkilerden ve olumsuzluklardan çocuğunuzun korunmuş olacağınızı unutmayınız. 

Uzman Doktor Efsun Sızmaz 
Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı  

Yorum Yap

Tüm alanların doldurulması zorunludur, eposta adresiniz paylaşılmayacaktır

2.adres